Koronavirus Salgını ile ilgili ISPAD önerileri: Sakin olun ve Diyabet Bakımınıza ve Toplum Sağlığı Önerilerine Dikkat Edin!

Bu belge, 19 Mart 2020 tarihli ISPAD (Uluslararası Çocuk ve Adolesan Diyabet Birliği) önerilerinin devamı niteliğindedir ve COVID-19 salgını karşısında çocuklara, ergenlere ve diyabetli genç yetişkinlere bakım yapan tüm sağlık uzmanlarına yöneliktir.

Birçok belirsizliğe rağmen, çoğu ülkede COVID-19 pandemisi ile ilgili öneriler, “risk altındaki” popülasyona diyabetli kişilerin de dahil olması gerektiği yönündedir. Bu güncelleme ile Wuhan, Çin ve İtalya’daki Pediatrik Endokrinoloji Uzmanı meslektaşlarımızdan aldığımız bilgilere dayanarak diyabetli çocuklarda, ergenlerde veya 25 yaşından küçük genç erişkinlerde hastaneye yatmayı gerektiren COVID-19 vakası olmadığını bildirmek istiyoruz. COVID-19’un sık görüldüğü yerlerde çalışan Pediatrik Endokrinoloji uzmanlarından elde ettiğimiz bu bilgileri küresel olarak güven verici buluyoruz. Arkadaşlarımızın ilettiği raporlar, diyabetli çocukların diğer çocuklara kıyasla farklı bir risk taşımadığını göstermektedir. Genel olarak çocukların yetişkinlerden daha az etkilendiği yaygın olarak bildirilmektedir; fakat bu hiçbir şekilde halk sağlığı ile ilgili önerilere uyma ihtiyacını azaltmaz- aynı ihtiyatlı yaklaşım diyabetli çocuklar ve gençler için de geçerlidir. Herhangi bir hastalık gibi Koronavirus enfeksiyonu da diyabetin yönetimini zorlaştırır ve diyabetik ketoasidoz (DKA) riskini artırabilir. Bununla birlikte, aşağıda sunduğumuz özetler, diyabetli gençlerin COVID’den akranlarına göre daha fazla etkilenmediğine dair bir güvence sunmaktadır.

1. Wuhan, China: 25 yaşın altındaki diyabetlilerde gençlerde hastaneye yatış veya ciddi COVID-19 vakası bildirilmemiştir. Xiaoping Luo, (Profesör ve Tongji Hastanesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı, Direktör, Genetik Metabolizma Hastalıkları Tanı Merkezi, Dekan, Tongji Tıp Fakültesi, Huazhong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Fakültesi Dekanı) durumun ciddiyetini bildiklerini ve son iki buçuk aydır tüm güçleriyle COVID-19 ile mücadele ettiklerini vurguladı. Dr. Xiaoping Luo, servislerin COVID-19 dışı bakıma olması nedeniyle Tip 1 diyabet vakalarının tanısında gecikme ve DKA vakaları olduğunu bildirmektedir. Kendisi Çin’deki durumun çok daha istikrarlı olduğunu ve şu anda kontrol altında olduğuna inanıyor ve şunu vurguluyor: Lütfen olası bir COVID hastasına bakarken kendimizi korumanın, ellerinizi yıkamanızın ve maske takmanın çok önemli olduğunu unutmayın.
2. Cremona, İtalya’dan Professor Andrea Scaramuzza da bölgedeki COVID enfeksiyonunun ciddiyetini ve 25 yaş altı diyabetli gençlerde ciddi bir COVID-19 vakasının olmadığını bildiriyor. Scaramuzza, ayrıca COVID-19 pandemisi nedeniyle ailelerin yeni başlayan diyabet veya DKA belirtileri olduğunda çocuklarını çocuk doktoruna veya Acil Servislere götürmekten kaçınmasından endişe duyduğunu da belirtiyor ve bu nedenle acil servislere çok sayıda Şiddetli DKA ile başvuran hasta olduğunu ekliyor. Scaramuzza ayrıca standart diyabet bakımına ve gerektiğinde hastalık günlerindeki önerilere ek olarak halk sağlığı önlemlerini takip etmenin önemini vurguluyor.
3. Professor Francesco Chiarelli (Chieti, Italya) ve Professor Valentino Cherubini (Ancona, Italya) de şimdiye kadar diyabetli çocuk ve gençlerin yeni coronavirüs enfeksiyonundan etkilenmediğini belirtti.

Özetle, ISPAD ( Uluslararası Çocuk ve Adolesan Diyabet Birliği), Çin ve İtalya’da salgını yaşayan güvenilir Pediatrik Endokrinoloji uzmanı meslektaşlarının raporlarına dayanarak COVID-19 ile ilgili şu noktaları vurgulamaktadır:

1. Bugüne kadar (24 Mart 2020), Çin ve İtalya’dan Pediatrik Endokrinologlar, diyabetli çocuklada ve gençlerde hastaneye yatmayı gerektiren hiçbir COVID-19 vakası bildirmemiştir.
2. Bu meslektaşlarımız sağlık sistemi üzerinde büyük bir stres olduğunu bildirmektedir.
3. ISPAD, hastaneye yatış ve acil durum veya acil bakım başvurusuna duyulan ihtiyacı önlemek, ancak gerektiğinde bu kaynakları kullanmak için standart diyabet bakımına devamlılığın önemini vurgulamaktadır.
4. Diyabetli gençlerin bakımına ve enfeksiyon riskini azaltmaya devam etmenin bir yolu olarak tele-sağlıkta hızlı bir artış olmuştur. Hastalar, aileler ve sağlık ekipleri arasındaki iletişim hayati derecede önemlidir. Kliniklere veya hastanelere ziyaretlerden kaçınmak için uygulanacak yöntemler ile diyabet yönetimiyle ilgili öneriler diyabetli gençlere ve ailelerine sağlanabilir ve COVID-19 bulaşma riskini azaltabilir.
5. Sağlık çalışanları olarak bu stresli dönemde hastalarımızı, ailemizi ve meslektaşlarımızı desteklememiz son derece önemlidir.

25 Mart 2020

ISPAD (Uluslararası Çocuk ve Adolesan Diyabet Birliği) Yönetim Kurulu

Çeviren: Doç.Dr. Gül Yeşiltepe Mutlu